شبکه لوازم خانگی
شاید این مطالب برایتان مفید باشد
اشتباه تفکیک یک وزارتخانه
یادداشت علینقی مشایخی:
مجددا بحث تقسیم وزارت صمت به دو وزارتخانه «صنعت و معدن» و «بازرگانی» مطرح شده است. تقسیم مذکور اشتباهی است که قبلا کشور مرتکب آن شده است؛ اشتباهی برخلاف سیاستهای کلی نظام، برخلاف تجربه کشورهای موفق در زمینه اقتصاد و برخلاف تجربه موفقی که کشور در گذشته داشته است. برخی از دلایل این اشتباه به شرح زیر است.
۱-برای توسعه صنعتی باید سیاستهای صنعتی و بازرگانی کشور بهطور هماهنگ و یکپارچه در جهت تقویت تولید طراحی و اعمال شوند و بازرگانی باید در خدمت تولید قرار گیرد. اگر اصل تولید و افزایش تولید در کشور حاصل شود، بازرگانی نیز رشد میکند و رونق مییابد؛ ولی اگر بازرگانی رشد کند و در خدمت تولیدکنندگان خارجی باشد، تولید زمین میخورد و بهدنبال، آن بازرگانی نیز از رشد بازمیماند. طراحی سیاستهای هماهنگ و یکپارچه برای دو بخش در یک وزارتخانه، سادهتر و سریعتر امکانپذیر میشود. ستادی کوچک ولی با دانش، تخصص و تجربه مناسب برای سیاستگذاری و اعمال آن کافی است. باید فکرها و تلاشها در جهت ایجاد ستاد کارآمد متمرکز شوند.
۲-قرار نیست دولت به عملیات بازرگانی که شامل واردات، صادرات و توزیع کالا در داخل کشور است، بپردازد. بازرگانی داخلی و خارجی توسط مردم انجام میشد و باید توسط آنها انجام شود. آنچه بر عهده دولت است تنظیم سیاستهای بازرگانی و تولیدی است که با انجام عملیات بازرگانی و تولیدی متفاوت است و نیاز به دستگاه اجرایی عریض و طویل در قالب یک وزارتخانه ندارد.
۳-ایجاد مجدد وزارت بازرگانی در جهت توسعه تشکیلات دولت و نه کوچکسازی آن، در جهت افزایش بودجه جاری و نه کاهش آن و در جهت زمینهسازی دخالت عملیاتی و اجرایی دولت در امور بازرگانی و نه محول کردن کاری که مردم میتوانند انجام دهند به آنهاست.
۴-نیروهای زیادی در کارند که انگیزه دارند بازرگانی کشور را از طریق واردات و صادرات در خدمت تولیدکنندگان کشورهای دیگر قرار دهند که این امر به سرکوب تولید داخل منجر خواهد شد. این نیروها شامل نمایندگان تولیدکنندگان خارجی، دلالها و واسطهها و همچنین برخی نابسامانیها و عدمتعادلهای مقطعی بین عرضه و تقاضای کالا در بازار داخلی است. نیروهای مزبور به خصوص با سیاستهای ارزی نامناسب که قیمت ارز را به طور دستوری پایین نگه دارد، موجب نابودی و ضعف صنعت کشور میشوند. نگاهی به گذشته و نابودی صنایعی نظیر نساجی، کفش، و لوازم خانگی گویای این تجربه تلخ است.
۵-از تجربه جهانی نیز باید آموخت. در کشورهای موفق در حوزه اقتصاد، امور صنایع، معادن و بازرگانی تحت مدیریت و هدایت یک وزارتخانه است. فقط در کشورهای کمونیستی سابق که دولتها متولی انجام امور اقتصادی بودند، تعداد وزارتخانههای بازرگانی، انواع صنایع سبک و سنگین و معادن از هم جدا بودند.
۶-از تجربه موفق کشور در گذشته نیز باید آموخت. درخشانترین دوره توسعه صنعتی و اقتصادی ایران در دهه۱۳۴۰ بوده است. در سال۱۳۴۱ دو وزارتخانه بازرگانی و صنایع ادغام شدند و وزارت اقتصاد ایجاد شد. وزارت اقتصاد به رهبری علینقی عالیخانی با طراحی سیاستهای صنعتی و بازرگانی هماهنگ و یکپارچه برای تقویت بخش تولید طی سالهای ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۸ به بالاترین نرخ رشد صنعتی و اقتصادی کشور دست یافت. دهه۱۳۴۰ قبل از افزایش قیمت نفت و پروزن شدن نقش نفت در اقتصاد ایران بود. یکی از خطمشیهای مهم دوران وزارت عالیخانی «تقویت بخش صنعت در مقابل سیاست تقویت تجارت» و ایجاد انگیزه و تشویق تجار به ورود به تولید صنعتی بود. کشور نباید تجربه گرانبهای دهه۱۳۴۰ را ندیده بگیرد و مجددا با تفکیک وزارت صمت به سوی تجربههای ناموفق گذشته حرکت کند.
